Vaderschap: streven naar gelijkheid

vaders 1
Ter ere van Vaderdag afgelopen zondag, schrijf ik mijn eerste blog voor ‘Sexmatters’ over vaderschap. Vaders zijn er in alle soorten en maten. Net als moeders trouwens. Ik ken stoere vaders, lieve vaders, bezorgde vaders, onzekere vaders, strenge vaders, klus vaders, waarbij het niet of/of hoeft te zijn, maar en/en: een vader kan én zorgend én stoer én streng zijn. Wat voor vader heb jij en waarom is hij belangrijk voor je?

Mijn eigen ouders hebben altijd een gelijkwaardige rol proberen te spelen voor mij en mijn broertje. Ze zijn verschillend, maar even belangrijk voor me, juist omdat ze elkaar goed kunnen aanvullen. Ik denk dan ook zeker dat vaders en moeders van elkaar kunnen verschillen in rollen en kwaliteiten, maar met de nadruk op kunnen: het hoeft niet. Daarom kun je verschillen tussen vaders en moeders beter als individueel zien in plaats van iets als typisch voor moeders (vrouwen) of typisch voor vaders (mannen) beschouwen. Stereotype beelden van bijvoorbeeld een zorgende moeder en een stoere of geldverdienende vader beperken ouders in hun rollen. Bovendien is het achterhaald: moeders kunnen net zo goed de kost verdienen en vaders kunnen net zo zorgzaam zijn. Belangrijker is de vraag, krijgen ze hier de kans toe?

Die vrijheid om te kiezen welke rol je wil vervullen, die is nog niet zo makkelijk. Wanneer we kijken naar het vaderschap en de mogelijkheden hierin worden vaders nog vaak onderschat in het zorgen, wat toch echt het domein van de moeder zou zijn.

Een heel simpel voorbeeld van deze onderschatting. Het verschonen van de luier is een dagelijkse en zeer belangrijke verzorgende taak, voor beide ouders zou je zeggen. Toch wordt dit niet als verantwoordelijkheid van mannen gezien. Hoezo niet? Kijk maar eens in de toiletten van restaurants, musea, cafés, etc. Daar zie je letterlijk géén verschoon tafels in de mannen wc’s, alléén maar in de vrouwen wc’s. Dit maakt het voor mannen ongemakkelijk om hun kind in de vrouwen wc te moeten verschonen. Acteur Ashton Kutcher (o.a. bekend van “Two and a half men” en “Punk’d”) uitte afgelopen maart zijn frustratie hierover op Facebook: “Er zijn NOOIT plekken in openbare herentoiletten waar je luiers kunt verschonen. Het eerste openbare toilet voor mannen waar ik zo’n plek aantref, krijgt een gratis vermelding op mijn FB pagina! #BeTheChange!” Een hele simpele oplossing zou een algemene verschoon ruimte zijn op álle publieke wc’s, waar zowel mannen als vrouwen mogen en kunnen komen om hun kind te verschonen.

Nog meer ongelijkheden tussen vaders en moeders? Iets waar ik mij maar over blijf verbazen is het vaderschapsverlof. Dit is de periode die vaders betaald of onbetaald vrij krijgen om na de geboorte van hun kind thuis te kunnen zijn. Terwijl moeders in Nederland minstens zestien weken zwangerschapsverlof hebben, krijgen vaders maar twee betaalde en drie onbetaalde dagen vrij na de geboorte van hun kind. Naast de unieke band die moeders door de zwangerschap met hun kind creëren, krijgen ze op deze manier ook nog eens een voorsprong in de zorg voor het kind. Kunnen we van vaders die direct weer aan het werk moeten wel verwachten dat ze meteen alles van de zorg voor hun kind weten?

In Zweden is een andere invulling van het vaderschapsverlof te vinden. Eentje waarmee de mogelijkheden van vaders om meer bij te kunnen dragen in de zorg en opvoeding van hun kind vergroot worden. Daar hebben vaders twee maanden vaderschapsverlof wat ze met nóg een maand extra willen verlengen. Nu is er gelukkig de laatste tijd weer wat meer aandacht voor het vaderschapsverlof, zoals de lobby in het Europees Parlement voor een algemeen Europees vaderschapsverlvaders 2of van twee weken.

Elke dag meer verlof is er één, al zal een verhoging van maar enkele dagen een langzaam effect hebben op gelijkheid. En deze gelijkheid is toch van groot belang: mannen die vanaf het begin meer thuis zijn bouwen een betere band op met hun kinderen, vrouwen krijgen zo meer mogelijkheden in het maken van carrière en de aanwezigheid van vaders is beter voor de ontwikkeling van de kinderen (“Working fathers, caring men” pagina 8).

Meer lezen:

Vaderschapsverlof wereldwijd:
http://nytlive.nytimes.com/womenintheworld/2015/06/19/the-countries-with-the-best-paid-paternity-leave-for-dads/

Irene Zwaan, “De afwezige vader bestaat niet: en waarom vaders niet moeten moederen” (2013).

Floor van Schagen

Floor van Schagen

Idealist, feminist, antropoloog en socioloog! Floor zet zich in voor een rechtvaardigere en veiligere wereld met meer gelijkheid en minder stereotype denken.