Gender ongelijkheid zit in een klein hoekje

Afgelopen september ben ik bij de V/M meeting van Doetank PEER geweest. Dit is een stichting die door middel van ‘no-nonsense happy activisme’ sociale ongelijkheid probeert aan te pakken. Het gaat hierbij vooral om DOEN, zoals de actie die in november gaande was: ‘Peace challenge’ (YES Peace!). Hierbij proberen de deelnemers dertig dagen lang socialer te doen waarbij ze opdrachten via facebook krijgen. Meer over Doetank PEER vindt je op www.doetankpeer.nl!
De V/M meeting stond in het teken van gender (on)gelijkheid, hoe we in hokjes van vrouw/man denken en hoe we nu gender neutraal kunnen handelen. In deze blog wil ik onder andere aan de hand van deze meeting het concept van gender ongelijkheid bespreken.

Wat is gender ongelijkheid?
Er zijn verschillende vormen van gender ongelijkheid. Je kunt hierbij denken aan seksisme, de loonkloof tussen vrouwen en mannen, discriminatie van transgenders en homoseksuelen, het beschamende minimale vaderschapsverlof of het veelvoorkomende probleem van seksueel geweld wat wereldwijd veel vrouwen treft (aanranding, verkrachting, intimidatie). Een ander goed voorbeeld is de farmaceutische wereld, waarin medicijnen voornamelijk getest worden op mannen terwijl ze voor vrouwen een heel andere uitwerking en bijwerkingen kunnen hebben. Het kijken naar en rekening houden met gender is dus ontzettend belangrijk.

Tijdens de V/M meeting kwam een hardnekkige factor in het proces van gender (on)gelijkheid naar voren: ‘het systeem.’ Dit zou je kunnen omschrijven als de cultuur/context/omgeving waarin we opgroeien en die ons systematisch in bepaalde dingen beperkt en andere dingen als vanzelfsprekend laat zien. Zo heerst er nog steeds een taboe op mannen die zich vrouwelijk gedragen en zijn vrouwen die zich mannelijk gedragen ‘bitches’ of geen echte vrouwen (wat dit ook moge zijn…). Het systeem werkt ook twee kanten op als in dat het voor zowel vrouwen als mannen nadelig is. Kijk bijvoorbeeld naar het traditionele mannelijke kostwinnerschap. Dit legt niet alleen beperkingen op vrouwen en hun carrière kansen, maar ook op mannen in de band met hun kinderen. Zowel de arbeidskracht van vrouwen als de verzorgende kracht van mannen wordt hier niet erkend. Onze maatschappij houdt nog altijd vast aan cultureel bepaalde genderrollen.

De genderkoek.
Binair denken in óf vrouwelijk óf mannelijk is beperkend; doordat we zorgtaken als iets vrouwelijks typeren, sluiten we mannen uit van deze taken en hun potentiële kracht hierin. Seksuele dominantie behoort tot het mannendomein waardoor vrouwen met deze uitingen negatief worden bestempeld als slet of hoer. Eigenschappen, gedragingen, rechten, plichten en kansen, ze zijn slechts voor een van de twee hokjes toegestaan.

gender 2Een interessantere benadering in plaats van het of/of denken is inclusief te denken: en/en. Tijdens de V/M meeting werd dit geïllustreerd door middel van de genderkoek (zie foto). Deze koek bevat vijf gebieden of onderdelen waarvoor je je mate van mannelijkheid of vrouwelijkheid kan aangeven op een lijn met de uitersten van mannelijkheid en vrouwelijkheid aan ieder een kant. De gebieden zijn gender identiteit, romantische aantrekking, biologisch geslacht, seksuele aantrekking en expressie. Het is leuk om dit voor jezelf uit te vogelen, wat soms nog best lastig kan zijn. Voor mij was het in ieder geval een eye-opener; ik dacht dat ik wel duidelijk wist welke mate van mannelijkheid en vrouwelijkheid ik in me had en voor biologisch geslacht en seksuele aantrekking was dat ook nog wel te doen. Maar lastiger werd het wanneer het over identiteit, expressie en romantische aantrekking ging. Wat is een vrouwelijke expressie of identiteit precies? Daarbij kan het ook nog verschillen per situatie waarin je je bevindt en hoe je je voelt.

Mannen Meer Mens.
Een van de sprekers op de V/M meeting was Jens van Tricht, oprichter van Emancipator, een organisatie voor mannen en emancipatie. Hij vertelde over zijn visie op gender (on)gelijkheid en ons hokjes denken en deze visie wil ik graag met jullie delen. Vanaf onze geboorte worden we in het hokje man of vrouw gestopt die enorm van elkaar zouden verschillen. Zo worden homofobie en kostwinnerschap bijvoorbeeld als heel mannelijk gezien en worden zorgtaken en anorexia als iets typisch vrouwelijks gezien. De hogere waardering van mannen en mannelijkheid hierbij geldt als hoofdoorzaak van gender ongelijkheid.

gender 3Jens maakte veel gebruik van tekeningen om zijn visie te verduidelijken, zo ook een grafiek (zie foto) die laat zien dat mannen en vrouwen helemaal niet zoveel van elkaar verschillen. De overlap (paars) is namelijk veel groter dan de enkel mannelijke (blauw) en vrouwelijke (roze) stukken. De verschillen tussen mannen onderling en vrouwen onderling zijn dus veel groter dan die tussen mannen en vrouwen.

Yin & Yang.
Vrouwen zijn al een tijdje bezig met het veroveren van het mannelijke domein, zoals op het gebied van onderwijs, stemrecht en arbeid. Nu is het de beurt aan mannen om in het vrouwelijke domein rond te gaan kijken, wat gelukkig al gestart is met zorgende vaders en ‘papadagen.’ Als we ons realiseren dat er niet zoveel verschil is, waar hebben we die hokjes van vrouw/man dan nog voor nodig? Jens pleit hier niet voor allemaal hetzelfde worden. Hij vindt dat we juist moeten erkennen dat we allemaal verschillen, maar als MENS waarbij zowel vrouwelijkheid als mannelijkheid een rol spelen en evenveel gewaardeerd worden. Kortom, het is een kwestie van yin en yang; balans in plaats van hokjes denken. Door ons meer te richten op gelijkenissen tussen vrouwen en mannen en ieders kracht als mens te benadrukken kunnen we tot meer gender gelijkheid komen.

Floor van Schagen

Floor van Schagen

Idealist, feminist, antropoloog en socioloog! Floor zet zich in voor een rechtvaardigere en veiligere wereld met meer gelijkheid en minder stereotype denken. 

COMMENTS (3)

    • Hmm ik weet niet of ik het nou handig vind die genderkoek. het geeft wel aan wat voor dimensies er allemaal aan genderkoek zitten en dat daar vanalles aan combinaties in kan zitten maar het houdt ook het idee in stand dat er mannelijke en vrouwelijke eigenschappen zijn en het blijft beetje statisch. Misschien ben je in de ene levensfase of situatie heel zorgzaam en elders weer erg nonchalant.

      • Klopt ook! De tweedeling m/v blijft bestaan maar vind het wel helpen om vrouwen én mannen vrouwelijke én mannelijke eigenschappen toe te kunnen schrijven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *